Wbrew pozorom, zachowanie wierzyciela ma istotny wpływ na skuteczność i szybkość odzyskiwania należności. Wierzyciel, który chce odzyskać dług, nie może ograniczyć się wyłącznie do zainicjowania postępowania egzekucyjnego, pozostawiając cały proces w gestii organu egzekucyjnego.

Uzyskanie świadczenia leży przede wszystkim w jego interesie, to na nim ciąży więc obowiązek czuwania nad przebiegiem postępowania.

Działania przed powstaniem wierzytelności

Problemy z odzyskiwaniem należności pojawiają się przede wszystkim w większych przedsiębiorstwach, które zawierają umowy z wieloma podmiotami i niekoniecznie na bieżąco monitorują płatności.

Zdarza się, że o nieopłaconej fakturze przedsiębiorca przypomina sobie po latach, kiedy ściągnięcie wierzytelności staje się w zasadzie niemożliwe. Zgodnie bowiem z art. 118 kodeksu cywilnego roszczenia wynikające z prowadzonej działalności gospodarczej przedawniają się z upływem trzech lat. W takim przypadku, wezwany do zapłaty dłużnik może skutecznie uchylić się od spełnienia żądania. 

Kluczem dla skutecznej windykacji należności jest więc utworzenie przez przedsiębiorcę uporządkowanego systemu nadzorowania należności, który pozwoli na podjęcie szybkich i zdecydowanych kroków w przypadku pojawienia się zwłoki w ich regulowaniu.

Skierowanie sprawy do komornika

Kiedy zadłużenie się pojawi,  a wierzyciel uzyska tytuł wykonawczy przeciwko dłużnikowi, sprawa powinna zostać skierowana do egzekucji komorniczej.

Właściwość komornika ustalają przepisy szczególne, w zależności od rodzaju egzekucji. W większości przypadków wierzyciel ma jednak duży zakres swobody w wyborze komornika – co do zasady najbezpieczniejsze jest wybranie komornika, w rewirze którego dłużnik ma miejsce zamieszkania.

Może to znacząco ułatwić przebieg całego procesu. Wybór komornika z poza rewiru może zakończyć się odmową przyjęcia sprawy – co automatycznie wydłuży proces odzyskiwania należności – może także w pewnych przypadkach wiązać się z wyższymi kosztami egzekucji.

Należy również pamiętać, że komornik nie podejmuje czynności z własnej inicjatywy. Komornik działa wyłącznie na podstawie i w granicach przedłożonego mu przez wierzyciela wniosku.

Komornik nie podejmie więc żadnych czynności, o które wierzyciel wyraźnie nie zawnioskował. Oznacza to, że wierzyciel powinien z najwyższą starannością wskazać we wniosku o wszczęcie egzekucji składniki majątku dłużnika, które mają podlegać zajęciu. Wniosek powinien więc określać, czy egzekucja ma być przeprowadzona np. z wynagrodzenia za pracę, posiadanych przez dłużnika ruchomości, czy nieruchomości. Wierzyciel może wskazać we wniosku kilka sposobów egzekucji.

Im więcej sposobów zostanie wskazane, tym większe będą szanse na ściągnięcie należności. Jednocześnie niezbędne może okazać się również doprecyzowanie poszczególnych składników.

Zwłaszcza w przypadku wszczęcia egzekucji z należącej do dłużnika nieruchomości konieczne jest wskazanie miejsca jej położenia, a także numeru księgi wieczystej. To wierzyciel musi wykazać się inicjatywą i pozyskać w tym zakresie niezbędną wiedzę.

Ścisłe uzależnienie działań komornika od wskazań wierzyciela oznacza, że tylko ich zgodna współpraca jest w stanie doprowadzić do zakończenia postępowania w postaci odzyskania całości długu. Brak utrzymywania przez wierzyciela kontaktu z komornikiem, a więc jednocześnie brak zainteresowania wierzyciela stanem egzekucji, może doprowadzić do sytuacji, w której komornik, wyczerpując możliwości swojego działania, będzie zmuszony do umorzenia egzekucji ze względu na jej bezskuteczność.

Przeciwdziałanie bezskuteczności egzekucji

W sytuacji, w której wierzyciel pozyskuje od komornika informacje, że podjęte na podstawie wniosku wszczynającego egzekucję czynności okazują się niewystarczające do odzyskania należności, wierzyciel  który nie posiada dodatkowych informacji o składnikach majątku dłużnika, może wystąpić do komornika z kolejnym wnioskiem, zlecając mu ich poszukiwanie.

Artykuł 8012 kodeksu postępowania cywilnego, który reguluje możliwość wystąpienia do komornika z takim żądaniem, nie zawiera katalogu czynności, które mogą być w takiej sytuacji podejmowane przez komornika. Oznacza to, że komornik może wówczas, w granicach prawa, podejmować się wszelkich działań o charakterze szczególnym.

Z poszukiwania majątku w trybie artykułu 8012 kodeksu postępowania cywilnego wyłączone jest zwrócenie się z zapytaniem o udzielenie informacji do części organów publicznych, m.in. do organów administracji publicznej, a także banków, organów podatkowych, czy spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych. Czynności te realizowane są na podstawie osobnych wniosków wierzyciela, zazwyczaj przedkładanych jeszcze przed wszczęciem poszukiwania majątku dłużnika.

Poszukiwanie majątku wszczyna się bowiem dopiero w sytuacji niemożliwości ustalenia majątku dłużnika na podstawie danych dostępnych publicznie lub informacji dostępnych komornikowi. Jest więc swego rodzaju wyjściem ostatecznym.

Wierzyciel ma również prawo brać udział w czynnościach komorniczych. Z przepisów prawa nie wynika jednakże formalny obowiązek zawiadamiania go o terminie dokonywania czynności. To do wierzyciela należy więc zwrócenie się z żądaniem zawiadamiania go o planowanych czynnościach, jeśli uzna on, że w jego obecność może zwiększyć ich skuteczność. Taki wniosek jest dla komornika wiążący.

Jednocześnie należy zaznaczyć, że komornik ma obowiązek zawiadomienia wierzyciela o czynnościach, gdy te zostały już przeprowadzone.

Jak więc widać, odzyskiwanie należności jest procesem skomplikowanym, niejednokrotnie żmudnym i długotrwałym. W wielu sytuacjach aktywna współpraca wierzyciela z komornikiem może okazać się jedyną szansą na uzyskanie wierzytelności od dłużnika.

Napisz komentarz